Czyste Powietrze po poprawkach - co warto wiedzieć o nowych zasadach?

Program „Czyste Powietrze” przeszedł w 2025 roku jedną z największych reform od początku swojego funkcjonowania. Na tym jednak zmiany w programie się nie zakończyły. W lipcu 2026 r. wprowadzono kolejny pakiet usprawnień, który w kilku istotnych obszarach ułatwia korzystanie z dostępnego wsparcia. Łatwiejszy dostęp do dotacji dla części właścicieli nieruchomości, wyższe wsparcie na termomodernizację, więcej czasu na realizację prac objętych zaliczką i prostsze rozliczenie inwestycji - to najważniejsze z wprowadzonych nowości. Warto więc sprawdzić, co dokładnie zmieniło się w programie i jakie zasady obowiązują obecnie.

Czyste Powietrze - na czym polega program?

Dla osób, które po raz pierwszy spotykają się z programem: „Czyste Powietrze” wspiera właścicieli i współwłaścicieli domów jednorodzinnych w wymianie nieefektywnych źródeł ciepła oraz poprawie efektywności energetycznej budynków. Dofinansowanie może obejmować zarówno modernizację ogrzewania, jak i prace termomodernizacyjne.

W programie funkcjonują trzy poziomy wsparcia - podstawowy, podwyższony i najwyższy - pozwalające na dofinansowanie odpowiednio do 40%, 70% lub 100% kosztów kwalifikowanych. Warto przy tym pamiętać, że podatek VAT nie jest kosztem kwalifikowanym. Możliwość skorzystania z danego poziomu zależy przede wszystkim od spełnienia określonych kryteriów dochodowych oraz pozostałych warunków programu.

Łatwiejszy dostęp do dotacji

Po reformie z marca 2025 r. jedną z podstawowych zasad programu był obowiązek posiadania nieruchomości przez co najmniej 3 lata przed złożeniem wniosku. W praktyce oznaczało to, że część osób, które niedawno zostały właścicielami starszych domów wymagających modernizacji, musiała poczekać z ubieganiem się o wsparcie.

Obecnie od tej zasady obowiązuje więcej wyjątków. Wymóg 3 lat nie ma zastosowania m.in. przy nabyciu nieruchomości w drodze zasiedzenia. Okres ten może zostać również skrócony do roku w przypadku nabycia co najmniej 50% udziałów w nieruchomości w drodze sprzedaży, a także w przypadku darowizny lub umowy dożywocia od wstępnych, w tym rodziców.

Źródła ciepła - kolejne ograniczenia w programie

Wymiana nieefektywnego źródła ciepła pozostaje jednym z najważniejszych obszarów programu. Wsparciem mogą być objęte m.in. pompy ciepła, kotły na pellet drzewny o podwyższonym standardzie czy kotły zgazowujące drewno o podwyższonym standardzie. W przypadku tych urządzeń warunkiem otrzymania dotacji jest ich obecność na liście ZUM. Warto jednocześnie przypomnieć, że program nie przewiduje już dofinansowania do kotłów gazowych.

Wkrótce podobne ograniczenie obejmie część ogrzewania elektrycznego. Po zakończeniu okresu przejściowego, czyli po 2026 r., ogrzewanie elektryczne inne niż pompy ciepła nie będą już kosztem kwalifikowanym. Zmiana wynika z założenia, że wsparcie powinno koncentrować się na rozwiązaniach zapewniających wysoką efektywność energetyczną i dobre efekty ekologiczne.

Więcej pieniędzy na termomodernizację

Jedną z najważniejszych zmian jest podwyższenie maksymalnych jednostkowych kwot dotacji na wybrane prace termomodernizacyjne. Limity wzrosły o 10% w przypadku ocieplenia ścian i innych przegród budowlanych oraz wymiany okien, drzwi zewnętrznych i bram garażowych.

W najwyższym poziomie dofinansowania można obecnie otrzymać m.in. do 275 zł/m² na ocieplenie ścian, do 1320 zł/m² na stolarkę okienną oraz do 2750 zł/m² na stolarkę drzwiową. Maksymalne kwoty zwiększono analogicznie również w podstawowym i podwyższonym poziomie dofinansowania.

Więcej czasu przy prefinansowaniu

Beneficjenci korzystający z podwyższonego lub najwyższego poziomu dofinansowania mogą skorzystać z prefinansowania, czyli otrzymać część dotacji z góry w formie zaliczki. Zaliczka może sięgać 35% kwoty dotacji. Warto jednak pamiętać, że aby skorzystać z prefinansowania, należy skorzystać z pomocy operatora programu.

Zmianie uległ natomiast czas na wykonanie prac objętych zaliczką - zamiast dotychczasowych 120 dni beneficjenci mają obecnie 180 dni. Z wydłużonego terminu mogą skorzystać również osoby posiadające umowy zawarte w naborze prowadzonym od 31 marca 2025 r., jednak wymaga to zmiany zawartej umowy.

Ułatwienia przy dokumentacji i rozliczeniu inwestycji

Łatwiejsze stało się również potwierdzanie wykonania części prac. Dokumenty dotyczące trwałego odłączenia starego źródła ciepła oraz dostosowania przewodów kominowych mogą obecnie wystawiać nie tylko mistrzowie kominiarscy, ale także osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane.

Wprowadzono też kilka mniejszych usprawnień. Beneficjenci korzystający z pomocy operatorów mogą przygotowywać robocze wersje wniosków w Generatorze Wniosków o Dofinansowanie. Doprecyzowano także zasady dotyczące urządzeń z listy ZUM - w przypadku faktury zaliczkowej znaczenie ma obecność urządzenia na tej liście w dniu wystawienia faktury.

Fundamenty programu pozostają bez zmian

Najnowsze usprawnienia nie oznaczają kolejnej gruntownej przebudowy programu. Nadal obowiązuje m.in. audyt energetyczny wykonywany przed realizacją inwestycji oraz świadectwo charakterystyki energetycznej sporządzane po jej zakończeniu. Bez zmian pozostały również kryteria dochodowe, limity kosztów kwalifikowanych oraz zasada „jeden beneficjent - jeden budynek”.

Ostatnie poprawki przede wszystkim usprawniają rozwiązania funkcjonujące od reformy z marca 2025 r. Dla części osób oznaczają łatwiejszy dostęp do programu, dla innych większe wsparcie lub więcej czasu na przeprowadzenie inwestycji. Szczegółowe informacje dotyczące aktualnych zasad programu można znaleźć na stronie www.czystepowietrze.gov.pl.

Skontaktuj się z ekodoradcą!

W przygotowaniu i złożeniu wniosku w programie „Czyste Powietrze” może pomóc Ci ekodoradca projektu „Śląskie. Przywracamy błękit”! Bezpłatną poradę dotyczącą tego oraz innych programów dofinansowań uzyskasz, dzwoniąc pod numer +48 797 714 374, pisząc na adres agnieszka.szwaja@subregioncentralny.pl lub kontaktując się przez profil na Facebooku: fb.com/lifesubregioncentralny.

Jeśli planujesz wymianę źródła ciepła, ocieplenie domu lub kompleksową termomodernizację, warto sprawdzić, jakie możliwości daje obecnie program „Czyste Powietrze”. Ekodoradca pomoże Ci zapoznać się z jego zasadami i przejść przez cały proces - od kompletowania wymaganej dokumentacji aż do złożenia wniosku.

Agnieszka Szwaja

Ekodoradca Subregionalny Projektu „Śląskie. Przywracamy błękit”

Związek Gmin i Powiatów Subregionu Centralnego Województwa Śląskiego